Вертер феномені

3306268096_149c85e480_o
Суицид жайында соңғы жазбаның пікірлерінде Салтанат Вертер феномені туралы сөз еткен. Бүгін осы феномен жайында қысқаша айтып өтемін.
Феноменнің тарихы 200 жыл бұрын басталады. Немістің ұлы жазушысы Иоганн фон Гете «Жас Вертердің азабы» (Die Leiden des jungen Werthers) атты романында Вертердің өз-өзіне қол жұмсағаны туралы жазады. Бұл роман Гетеге танымалдылық әкелумен қатар, Европада суицидтің кең жайылыуна да әкеп соқты. Феномен күштілігі болғаны соншалық, кейбір елдердің үкіметі бұл кітапқа тыйым салған екен.
Осы феномен бүгін де «күшке» ие. Психолог-зерттеушілердің айтуынша, газеттердің бірінші беттерінде танымал адамдардың өз-өзіне қол жұмсаған оқиғалары туралы жазылатын болса, біраз уақыттан соң осыны кең жариялаған географиялық аудандарда өз-өзіне қол жұмсау жағдайлары ұлғаятынына көз жеткізді. 70-жылдары осыны зерттеген Филипс, психологиялық ауытқулары бар адамдардың суицид жағдайылары жайында оқығаннан соң, еліктеу негізінде өзіне қол жұмсайтынын айтады. Яғни, бұл кейбір қиын жағдайлар кезінде, адамның басқалардың іс-әрекетіне сүйенеді деген әлеуметтік дәлелдің бір мысалы. Өмірде болатын мысалдарды келтіретін болсам, бір мектепте көп жылдар аралығында суицид дегенді тек қана анда-санда валеология сабақтарында айтатын делік. Бірақ мектепте(мектеп оқушысымен) осындай прецедент пайда болғаннан кейін, бұл басқа оқушыларға әсер етуі мүмкін. Олар енді бұны өмірде жоқ нәрсе емес екенін түсінеді және кейбіреулері өмірінде қиын жағдайға қарсы тұра алмай, осыны қайталауы мүмкін.
Кейбір жандар жанұясының беделін түсірмес үшін немесе туысқандарына сақтандыру қаражатын алуға жағдай жасау үшін өз-өзіне қол жұмсайтынын көрсетпейді (Жасырын суицид). Сондықтан олар кейде автоапаттарды өз еркімен жасайды(Автоцид). Мысалы, Франсуаза Саганның «Армысың, мұң» (Bonjour Tristesse) деген кітабында жасырын суицид көрінісі бар.
Қалай болса да еліктеу, өзімшілдік, ақымақтық, бір мезетке әлсіздік танытуды артқа тастап, кез-келген қиын мәселені ақылмен шешу қажет екенін ұмытпайық,
Бұл тақырыптарға ұқсас жазбалар:
Олар өмірмен қоштасуға асығады, Пікірлерді қорытындыласақ, Жасырын суицид.

Advertisements
Санаттары:Негізгі ақпараттан тыс, әлеумет Кілтсөздері:
  1. Мамыр 20, 2009, 15:57

    Сонымен, жап-жас қыздардың миын шіртіп, өз өзіне қол жұмсауға итермелейтін осы Вертер феномені болып тұр ғой… Соншама еліктейтіндей несі қалды.

    Айтпақшы, «Армасың, мұңдағы» ана Аннаның өз өзіне қол жұмсағандығы туралы ойламаппын даже. Мүмкін, «жай», нервный состояниемен жүргізіп келе жатқанда апатқа ұшыраған шығар? Себебі, суицид болса, «Шекспирге» ұқсап кететін жайттар туады. Әлде жазушы оқырман ары қарай өзі ойласын дегені ме…

  2. Мамыр 20, 2009, 16:03

    мүмкін, өзі ойласын деді, бірақ мен солай түсіндім, себебі Сесильдің сөзіне қарағанда, ол тәкаппар еді және жеңілісін көрсеткісі келмеді, сондықтан солай шешкен секілді.

  3. Мамыр 20, 2009, 16:08

    Айтпақшы, Коельода «Вероника решает умереть» деген кітабында суицид туралы көп айтылады, тіпті, кітаптың өзі сол туралы. Қаншама «попсовый роман» болса да, қызық нәрселер жоқ емес.

    • Мамыр 20, 2009, 16:12

      публицистикаға жақын/өмірге жақын, өзектілігі зор мәселелерді сипаттағандықтан шығар

  4. Мамыр 20, 2009, 16:34

    Бұл мақала сіздікі ме? Жаман емес.
    Егер мен суицид жасайтын босам, анау суреттегі қыз сияқты секіріп кетер едім.Сонда өлерідің алдында бүкіл өмірім көз алдыма елестеп және сонымен қатар «наслаждаюсь полетом» и бәрі бітет.
    Бірақ мен оны жасамайм.Өмірге қай жағынан болмасын оптимисттік көзқараспен қарау керек. (1)

    • Мамыр 20, 2009, 16:39

      интернеттегі материалдар бойынша жинағандарым ғой.
      «наслаждаюсь полетом» деген тек қана фотода болады, барлық адамдар сіз сияқты оптимист болса, жарар еді.

    • Мамыр 20, 2009, 16:41

      Неге тамыр кеспеске? Легкая расслабленность, томная нега… и ауыртпайт та.

      • Мамыр 20, 2009, 16:44

        ойбу, ондай кеңестерінді қой)))

  5. Мамыр 20, 2009, 16:42

    Өз өзіне сенімсіз, ішкі «мені» қалыптаспаған, әлсіз адамдар суицидке баратын секілді, меніңше.

    • Мамыр 20, 2009, 16:56

      Келісе алмаймын. Қаншама «ауқатты» адамдар өмірден түңіліп, кетіп жатыр. Әрине, адам жалпы бәріне шыдайды. Бірақ кейбір адамдар асылып қалатын нәрселерге шыдап, байсқа біреудің ойынша қарапайым заттарға шыдай алмай өзіне қол салатын адамдар баршылық.

  6. Мамыр 21, 2009, 13:37

    «Легкая расслабленность»? рауан қойш, тамыр кескен жаман ғо..қиналып өлсің ғо.. лучше мен сияқты секіріп өл..
    суицидке баратындар өзін-өзі іштей сыйламайтындар..Өлердің алдында анау хат жазып кетсең күшті болат..(2)

    • Мамыр 22, 2009, 11:38

      Жоооқ, жақсы. Чисто эмпирически, ойымша, ең аурусыз. Әрине, сосын таблеткалар бар… Бірақ, вдруг оянып кетсең, басың қазандай болып, ауырасың.

      Ал секірудің алдында, ойлануың көп, хорошо если жетпей жатып «кетіп қалсаң», а то сразу кетпеуің мүмкін ғой…ужас. Қайдағы хат?

  7. balgyrgan
    Мамыр 22, 2009, 05:50

    Әлия, қысқа да нұсқа қылып жазыпсың

    кісі өлімін, тем более өз өзіне қол жұмсаған адам өлімі жайлы жазатын журналист/жазушы Вертер феноменін біле жүргені дұрыс деп ойлаймын 🙂 білетін де шығар 🙂

  8. akzere
    Мамыр 22, 2009, 07:01

    Мен бір кітап оқыдым алдында, «Одиночество в сети» деген. Аяғында кейіпкер өмірмен өз-еркімен қоштасады. Өмірі шынымен-ақ қиын болады, ең соңғы үміті де үзілген кезде осындай шешімге келеді.
    Өмірде небір жағдайлар болады, әртүрлі тағдырлар… Бірақ, өлімге шешім қабылдаған адамдар ең мықты адамдар деп ойлаймын. Бұлай істеуге үлкеееен күш-жігер керек, бірақ сол күш-жігердің өмір сүруге талпынбауы неге екені бір сұрақ…

    • Мамыр 22, 2009, 07:52

      Ақзере, онда аяғына дейін түсініксіз ғой, өлді ма, әлде жоқ па :/ Берлин-Лихтенберг станциясындағы жағдайлар алдында суретеліп кетсе де… Негізі, «өмірі шынымен-ақ қиын болады» дегенде, мүмкін ол сүйген адамдарынан ылғи айырылатын болғанға шыдамай кетіп, жалғыздықтан осыған барған шығар, өмірде де ондай көп кездеседі.
      >>»өлімге шешім қабылдаған адамдар ең мықты адамдар деп ойлаймын» – әзірге келісе алмаймын

      • akzere
        Мамыр 22, 2009, 11:53

        Арсик, роман солай басталады, және аяғы сонымен аяқталады. Не трудно догодаться…

  9. Мамыр 22, 2009, 08:22

    өлімге шешім қабылдаған адамдар ең мықты адамдар деп ойлаймын деген жөнсіздеу шығар. Негізі, исламда өз-өзіне қол жұмсау арқылы өмірімен қоштасу ең үлкен күнәлардың бірі.

    • Мамыр 22, 2009, 11:47

      Біз қазір ислам не күнә туралы айтып тұрған жоқпыз ғой. Егер өмірде шыдай алмастай қиын жағдайлар туатын болса, ислам мен күнә, тағы да басқа заттар туралы вряд ли ойлатыныңызға немесе ойыңызға в последнюю очередь келетініне сенуіңізге болады.

      Адам өз табиғатына сай, қиындыққа тап болған кезде бұл кезге дейін құдайға сенген болса, бәрін содан көреді көп жағдайда… Ал сенбеген болса, одан әрі сенбейді.

      • Мамыр 22, 2009, 12:47

        «»Домбырам не дейді, мен не дейді» болып кетті ғой, мынауыңыз….))))

      • Мамыр 22, 2009, 15:31

        шынымен де. Ондайға барғандар, құдай жоқ деп шешкендер. Енді, бар жанымен, тәнімен сенгендер әрине ондайға бармайды.

  10. akzere
    Мамыр 22, 2009, 11:51

    Енді мықты болмағанда? Қол жұмсау үшін қаншама күш керек қой. Әркімнің қолынан келе бермейді бұл.

  11. Мамыр 22, 2009, 12:49

    Меніңше, мақтауға, үлгі тұтатындай мықтылық емес қой. Өзің айтқандай, » сол күш-жігердің өмір сүруге талпынбауы» қынжылтады

  12. Мамыр 22, 2009, 15:28

    Ақзере, мен енді оптимист болуға тырысам да, ал кинода ол мысалы тірі қалады. Сосын ол типа интрига, жұмбақ, сондай әдіс сияқты. Оқырманның пікірлерін оқып отырсам, көөөөөп қыздар: кітапты оқып, жылап алдым,-дейді ғой. Автор мақсатына жетті деген сөз.

  13. Мамыр 22, 2009, 19:36

    Өлімге өзін-өзі қию — № 1 ақымақтық.

  14. Мамыр 25, 2009, 06:55

    Өз-өзін өлтірерде адам өзін ақымақ сезінеді ме екен?
    меніңше бір істі тындырғандай сезімде болатын болар

    • Мамыр 25, 2009, 07:43

      ондай істі тыңдыру тек қана өзіне қажет, кейбір адамдар айтады ғой, мен өлсем мыналар қайтеді екен деп, мүмкін сол мақсатпен, басқалар өкінсің, өзін кінәласын деген оймен.

  15. Айко
    Маусым 2, 2009, 03:31

    «Өз өзіне сенімсіз, ішкі “мені” қалыптаспаған, әлсіз адамдар суицидке баратын секілді, меніңше.»

    дәл осы ойды мен осыдан біраз күн бұрын айтқан екенмін 🙂 бірақ дәл қазіргі уақттан бастап. өз күшін жойып отр бұл ойым 😦

    Баянжан, іш пысқандықтан т.б. кетеді, мен мысалы қазір кетсем, ішім пысы кетер ме едім. 🙂 тіпті «Вероника решает умереть” кітабын оқып отр басты кейіпкерді өзім деп танғаным бар тұғын. бәрі қызық емес деп. 😦 бірақ осылай рахат возможность беріп тап осндай ортада, тап осындай адамдарға тусқан/бауыр/бала етіп бергеніне көп рахмет айтамында, қо Е мынауым арсылық, тап осылай енді келемінбе/келмеймін бе, так что берген шансты пайдаланып адам деген аттан ажырамай ұстап отырайын деп шештім 🙂

    шығыс пәлсапаларына таң қалам олар жақта өлімді сонша исламдағыдай қорқыныш/үрей/ажиятажбен қабылдамайды ғо, неге біздерде үркіту/ая сезімдері іске қосып адамдардың сана/сезмін басқа бағытқа бұрады екен. өмірге келдің бе кетесің. не важно қалай?) бар пәлсапа сол, айырмашылықта жоқ 😦
    очм барық нәрсе адам қолында. тіпті ақымақ/әлсіз деп сөгіп атрқ сол адамдарды олар істеген істі біз істей аламыз ба? себебі олар әлсіздер емес біз әлсіздерміз, қалаған нәрсемен өмір сүре алмаймыз. сол затты(суцидті) істей алмаймыз. 😦

    кейде адамдардың өмірі сондай аянышты бов кетед сондай кедзде көп қиналмай/ақ ана жақта* жатқан дұрс шығар.
    жақында «цветы на чердаке» деген кітап оқып отрп, кейіпкерге қатты жаным ашыды, өзімді бүйтіп қорлатпас едім, барлық мүшелерді жиып ана жаққа* аттанып кетер едім деп 2 күн транста жүрдім 😦 сондай кездерде проблема решено 🙂

    • Маусым 2, 2009, 12:03

      Вероника тым қатты прогматик болған шығар, кейде қатты ойланбай да қажет шығар.

  16. Маусым 3, 2009, 04:00

    >>“”Домбырам не дейді, мен не дейді” болып кетті ғой, >>мынауыңыз….))))
    Аналогия жүргізсек, бұл қай оркестр?

  1. No trackbacks yet.

Пікір қалдыру

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Өзгерту )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Өзгерту )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Өзгерту )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Өзгерту )

Connecting to %s

%d bloggers like this: