Талдықорғандағы «Мінбердің» семинары

Қазан 9, 2010 16 пікір

Қазан айының 4-5 күндері Талдықорғанға барып қайтуға мүмкіндік туды, оның себебі жоқ емес. Жергілікті тамаша журналистермен танысып,  қаланың таза ауасын жұтып, демалып қайттік. Төменде семинардың суреттері, барлығы емес әрине.

Read more…

Advertisements

«Намыссыздарды, ұяты жоқтарды аяймын»

Қыркүйек 26, 2010 6 пікір

Маржан Ершуға Болат Атабаев берген сұхбаттан үзінді:

Біздің көрермен туралы

– Өзіңіз де  Германияға барып,  сондағы неміс театрында режиссерлік  қызметте болып қайттыңыз. Немістерді таңғалдырдыңыз ба?

– Немістер таңғалмайды. Олар есекарба сияқты жұмыс істегенді ғана біледі. Маған сын көзбен қарады. «Осы қазақтың қолынан  не келеді дейсің» деп күмәндана қарады. Өнер жолы – қиын жол. Мақтаншақтар мен қуыскеуделерді уақыты келгенде  жағалауға лақтырып кетеді. Батыста өнерге, өнер адамдарына еркіндік берілген. Сегіз-он сағат  жан қинап жұмыс істейді. Қалған уақытында бос. Кітап оқиды ма, демалады ма өз еркі. Еңбекақы келісім-шарт бойынша төленеді.  Бір спектакль  бір ай ғана сахналануы мүмкін. Тіпті одан аз уақыт. Сұранысқа сай болмаса, ығысып  түсе береді. Олар спектакльді түсінбесе, екі-үш мәрте,  тіпті одан да көп мәрте келіп көре береді. Демек, көруге тұрарлық   деген сөз. Ал бізде ше? Сұмдық түсініксіз дейді де, орнынан тұрып жүре береді. Яғни, көрермен ойланбайды немесе ойлануға ерінеді. Оларға жалт-жұлт еткен жарық шам,  тарсылдаған музыка түсінікті. Германияда бірнеше спектакль қойдым. Ол елге таңғалдыру үшін емес, өзім  бірдеңе үйрену үшін, көру үшін, таңырқау үшін бардым. Бізде эмоцияға көп мән берілсе, батыста  басқа рационға назар аударылады. Бізде сахнаға шыққан қойылымнан тек қана тәрбиелік  жағын іздейді. Өнердің эстетикалық, танымдық, ақпараттық, мифтік  жағын да танып түсіну бар емес пе?!

«Бекежан  – қара күш, Төлеген – демократия, Жібек – халық»

– Қазақ көрермендері сәбилік-санада қалып барады дегеніңіз бе бұл..

– Драма  – тартыс. Драмада ақ, қара, басқа да түстер бар. Менің түсінуімше, бұл ел ақ пен қарадан басқа түсті көргісі келмейді. Немесе көруге дағдыланбаған. Көргіш көз, сезгіш жүрек  болмаса,  өнер  тұл. Тек ақшамен, атақ, сыйлық  берумен  мәселе шешілмейді. Мысалы, «Қарагөзді» қойғанымда, мынадай шешім жасадым: Сүйгеніне қосыла алмай арманда  кеткен Қарагөз сұлуды  табалдырықтың астына тастадым. Қарагөздің асына келгендер оның мүрдесін аттап өтіп, сапырып қымыз ішіп, саңқылдап күліп әңгіме соғып отырады.  Трагедия ма, трагедия!  Мұны көргендер  маған қарсы сын айтты.  Бұлай ету дұрыс емес десті. Мен Қарагөздің трагедиясын өзімше көргім, көрсеткім  келген шығар. Сол тұста Әбіш Кекілбаевтың маған «Ішіндегі құндылығы бар інген оқыс қимыл жасамас болар» деп айтқаны бар. «Қыз Жібекті» қойдым. «Қыз Жібек»  қай кезде де өзекті тақырып. Менің тануымда: Бекежан  – қара күш, Төлеген – демократия, Жібек – халық. Бұл қойылым брейк биімен өрнектелді. Қимыл-қозғалыс, мимика би тіліне көшті. Төлеген аспанға көтеріліп, Жібек сызылған құстың қанатындай көрініс береді. Шешімінде Бекежан  көзі ашық, суға батпай  тұрып қалады. Бұл «жер бетінде  зұлымдық  жерленбейді»  дегенді білдіреді. Қойылымның сахналық киімдері қарапайым, алкызыл ашық түстерден тұрады. Бұл – жастықтың түсі. Бұл қойылымды қайтадан сахналасам, мүмкін тағы да өзгерістер  енгізетін шығармын. Тап осылай қойылды. Өнерде осылай қалуы  керек деген қатып қалған  қағида  жоқ  қой.  Өнер үнемі дамып, жетіліп отырады емес пе?! «Абайды» қойғанымда  сахнаға үш Абай шығардым. Көтерісшіл Абай, Философ Абай, Жас Абай. Философ Абай  ақыл-ойымен алға шығады. Жүрегімізбен сүйетініміз де осы Абай емес пе?!

Қыз Жібек«Қыз Жібек»

Шиллердің "Зұлымдық пен махаббаты"Шиллердің «Махаббат пен зұлымдығы»

Травиата

Қыркүйек 8, 2010 Пікір қалдыру

Бейшара жандар! Оларды сүйе алмасаң да, аяуға болады. Сіз күннің сәулесін көре алмаған соқырды, жан дауысын жеткізе алмаған керең адамды аяйсыз, бірақ ұят болады-ау деген сезіммен, жүректің соқырлығы, жанның кереңдігі, ұяттың мылқаулығы үшін, және оның үстіне, еріксіз жақсылықты түсіне алмаған, құдайды танымаған, махаббат пен діннің таза тілінде сөйлей алмаған бақытсыз қайғы-қасірет иесін есіркей алмайсыз.

extrait du roman ‘‘La Dame aux Camélias’’ Alexandre Dumas fils

Санаттары:Негізгі ақпараттан тыс Кілтсөздері:

«Прометей» қозғалысы

– Кеңес кезінде «Прометей» қозғалысы туралы ешқандай дерек тарих оқулықтары мен қоғамдық-саяси басылымдарға, ғылыми зерттеу кітаптарына жазылған жоқ. Сонда бұл біз естімеген қандай қозғалыс, оған кімдер қатысқан? «Прометей» діні бір, тілі ұқсас түркістандық ұлттардың қозғалысы ма?

– «Прометейге» Украина, Грузия, Кубань, Дон, Карелия, Қырым, Волга бойындағылар, солтүстік Кавказ бен Түркістан сияқты Ресей ұлттық автономияларының басшылары (бұрынғы Мемлекеттік Дума мүшелері), Еуропаға эмиграцияға кетуге мәжбүр болған рухы биік азаматтар кіреді. Бұл қозғалыс біртіндеп Мәскеуді құрсаулаған  қуатты насихат шеңберіне, аумағы үлкен большевиктерге қарсы блокқа айнала бастайды. Ондағы мақсат – орыстан басқа ұлттың бәрін еріксіз «орыс», «кеңес» халқы қылуға күш салып жатқан большевиктерді ұлттық республикалар құқын мойындауға, олардың өз тағдырларын өздеріне таңдатуға, диктатураны азайтуға мәжбүрлеу.

Сонымен қоса, осы қозғалыс езгіге ұшыраған бағынышты халықтарға саяси білім беру, олардың саяси көзқарастарын ояту, сондай-ақ, тоталитарлық құрылымдары күшейіп келе жатқан КСРО ұлттық саясатының жаулап алушылық пиғылын әшкерелеу жұмыстарын жүргізеді. «Прометей» қозғалысының бірнеше тілде шығатын мерзімдік басылымдары осыған жұмылды. Сталин ондай мықты қозғалыстың жұмысына көз жұма қарап, қол қусырып, үнсіз отырмасы түсінікті. Антибольшевиктік ұйым «Прометейге» қарсы Сталин үсті-үстіне саяси да, насихаттық та, қылмыстық та іс-әрекеттер ұйымдастырады. Мұстафа Шоқайдың көзін жою үшін жасалған алғашқы әрекет сәтсіз болғанымен, ақыры кеңес чекистері діттеген мақсаттарына жетеді, (бұны Ресей ғалымдары да растауда), 1941 жылы 22 желтоқсанда ол ауруханаға жедел жеткізіледі де, бес күннен соң қайтыс болады. Әлім Алмат аға (М.Шоқайдың архивін сақтаған Түркия азаматы) Түркияда алғаш жүздескенімде ол кісінің өлімі жайлы: «Мария Яковлевна (М.Шоқайдың жұбайы) ертелі-кеш Мұстафаның денесіне эксгумация жасатуды айтатын. Мария апай экспертиза у беріп өлтіргендікті айқын дәлелдеп беретініне кәміл сенетін», – деп әңгімелегені есімде. Өзі де «Шүпелі, чок шүпелі Мұстафа бейдің өлімі», – деп қайталай берген…

«Халықтар әкесі» Сталин өзінің қас жаулары – мықты саяси қарсыластарын өлтіртумен шектелмей, олардың аттарына өшпес күйе жағып, мәңгі бақи қаралау үшін ештеңеден тайынбайды. Олардың өмірбаяндық деректерін ондырмай өзгертетіні соншалықты, қолдан жасаған өтірік-жаланың тас-түйінін тарқату оңай шаруа емес еді. Саяси көсемдерін өз халқының алдында жексұрын қылу үшін оларды қаралайтын түрлі материалдар ұйымдастырып, оларды міндетті түрде оқулық кітаптарға, анықтамаларға, энциклопедияларға енгізу – Сталиннің бұлжымас қағидасы.

Осылайша жеке тұлғалардың қолдан қиюластырған өмірбаянын сипаттайтын тұтас кітаптар да шығарылатын. Оған дәлел – кеңестік арнаулы қызмет офицері Серік Шәкібаевтың «тек қана құжаттар негізінде» жазылған «Үлкен Түркістанның» күйреуі» кітабы, оны орыс тіліне Павел Косенко аударған.

Бақыт Садықова: «Осы жұрт Мұстафаны біле ме екен?…» атты материалдан үзінді

«Жұлдыз» журналы №5, 2010.

Жастар кітап оқысын деген мақсатпен…

Шілде 21, 2010 5 пікір

«Қай салада болмасын, адамзат білімінің үлкен бөлігі тек қағазда, кітапта – адамның қағаз жадында өмір сүреді. Сол себепті кітаптар жинағы, кітапхана – адам баласының жалғыз үміті мен жоюға келмейтін жадысы болып қала бермек», – деп неміс философы А. Шопенгауэр бекер айтпаған. Бүгінгі технологиялар қаншалықты қарқынды дамып жатса да, әлем тарихының айнасына айналған миллиондаған ғылыми, әдеби туындыларсыз адамзат өмірін елестету мүмкін емес. Соған қарамастан, кітапханаға жиі барып тұратындарды немесе кітап дүкендерінен қымбат романдарды сатып алатындарды сирек көретін шығарсыздар. Оған сылтау жоқ емес: біреуі уақыт десе, екіншісі қалтам көтермейді деп айтуы мүмкін. Ал Кітап сыйлау немесе Буккроссинг деген шара жайында естігендеріңіз бар ма? Бұл әдеби шараға еліміздің кітап сүйер қауымының біраз бөлігі қатысып та үлгерген екен. Көштен қалмай, осындай «кітап мерекесі» жайында көбірек білу мақсатымен Буккроссингтың Қазақстандағы ұйымдастырушысы Анна Анконадан сұхбат алуға жөн көрдік.

– Анна, Буккроссингтың тарихы жайында айтып өтсеңіз, бұндай тамаша шараны кім ойлап тапты?

– Буккроссингты Рон Хорнбекер ойлап тапты, 2001 жылы ол көпшілік жүретін жерде мынадай жазуы бар кітап қалдырды: «Бұл жоғалып кеткен кітап емес, мына сайтқа кіріп, оның бұрынғы иесін біле аласыз. Кітапты оқып біткесін, оны әрі қарай саяхаттауға жіберуіңізге болады». Бұған көп адамдар қызығып кеткендіктен, бірнеше жылдан соң сайтқа кірушілер саны ұлғайды. 2004 жылдан бастап «Bookcrossing» Оксфорд сөздігіне ресми түрде кіргізілді.

Бүгінде буккроссингке қызығатын адамдар өте көп, олардың арасында Read more…

Санаттары:әлеумет Кілтсөздері:,

«Одан-дағы сұрамайсың сен неге жүрегімнің ауа-райын, қарағым…»

Шілде 7, 2010 2 пікір

Өткен айда екі басылым материал үшін пікір сұраған болатын. Өзім елді пікір үшін жиі мазалайтындықтан ондай өтініштерге түсіністік білдіріп, мүмкіндігімше толық және уақытында жауап беруге тырысамын.

«Алаш айнасы» менен қазақтілді интернет-журналистикасы жайында пікір сұраған-тын, телефонмен жауабымды тыңдап алған соң газетте жариялады. Оқып отырсам, өз жауабым өзімдікі емес болып шықты. Негізі, Интернет-журналистика Әлемторда қазақтілінің дамуына, пікірлер арқылы оқырман мен БАҚ арасында байланыс орнатуға септігін тигізетіні, сонымен қатар, Мінбер.кз, Абай.кз, Замандас.кз секілді интернет-газеттер жайында айтып өткен болатынмын. Қарап отырсаңыз, бұл жайында газет үн-түнсіз қалды.

Келесі пікір Фокус.кз газетінде жарияланған. Журналист алдында менен UGC, форумдар мен тақырыптық қауымдастықтар және осындай қауымдастықтарды ресурстар мен қызмет көрсетуді алға жылжытуда қалай қолдануға болатынын сұрады. Бұл тақырыпқа дұрыс пікір беру үшін журналистің сұрақтарын сәл өзгертуге тура келді және пікірді маркетинг саласына жақындатып, әлеуметтік желілер көмегімен маркетингтік стратегиялар қалай жүзеге асырылады деген бағытта жауап берген болатынмын, сөзімді растау үшін жақында жарияланған Cisco зерттеуіне сілтеме де бердім. Ақыры материал тура осы бағытта жарияланды (тақырыптың өзі «Желілік маркетинг» деп аталады екен оО, басынан бастап сұрақты осы саламен байланыстырып неге қоймаған екен?). Материалда менен басқа тағы екі маман да интернет-маркетинг тақырыбында өз ойымен бөлісті. Ал журналист өз материалында Cisco зерттеуінен бірнеше цитата келтіргені жайында тағы айтып өтпеуге болмайды (әрине, бұл ақпарат баршаға ортақ, ешкім таласып жатқан жоқ). Ал менің жауабымнан, шынымды айтсам, аса маңызы жоқ үзінділер ғана алынды.

Бар айтпағым, кейбір журналистер адамдарды жынды қылдырмай, пікір алудың алдында сұрақтарын нақтыласа екен…

Санаттары:медиа Кілтсөздері:, ,

Журналистер күні

Маусым 23, 2010 Пікір қалдыру

Кеше «Алаш Айнасы» газетінен бір журналист қоңырау шалып, журналистер күніне орай материал дайындап жатқанын айтты. Маусым айының соңғы жексенбісінде тойланатын қанатты қалам иелерінің төл мерекесі жақындап қалған екен ғой.

Толығырақ

Құрметті журналистер қауымы, келе жатқан мерекелеріңіз құтты болсын!

Санаттары:медиа Кілтсөздері:,