Негізгі бет > публицистика, қазақ басылымдарының тарихы т > Нығмет Нұрмақов хақында (жалғасы)

Нығмет Нұрмақов хақында (жалғасы)

1956 жылы Кеңес Одағының Жоғары Соты кiнәсiз деп тапқанымен, Н.Нұрмақов мерейтойы кезiнде мерзiмдi басылымдарда жарияланған мақалаларда ғана еске алынып келедi.

Нығмет Нұрмақов жайында ақпарат бар болғасын, оны оқырманмен бөліспекшімін. Осы жазба Асхат ағаның сұрауымен Нұрмақовтың аз ұлттар мәселесіне қатысты еңбегі туралы болмақ.

1929-1930 жылдары Нығмет Москваның жоғарғы партия мектебiне оқуға барады. Кейiн Москвада қалдырылып, Бүкiлодақтық атқару комитетiнiң Президум мүшесi, жауапты хатшының орынбасары және ұлттар бөлiмiнiң меңгерушiсi болады.

«РСФСР-дегі аз ұлттар арасындағы жұмыстың жайы мен міндеттері» деген кітабы 1934 жылы Мәскеудегі «Власть Советов» баспасынан жарық көрді. Бұл — Нұрмақовтың сталиндік «идеяларды» басшылыққа алмаған «қауіпті» ұлттық кадр екендігін дәлелдеп берген туынды. Нығмет бұл еңбегінде БОАК Президиумы ұлттар бөлімінің жан-жақты жұмысын саралап көрсеткен. Отызыншы жылдардың бас көзінде РСФСР территориясында өзіндік ұлттық құрылымдардан тыс аудандарда ұйымдастырылғаи аз санды ұлттардың 65 ауданы болған. Сол сияқты аз санды ұлт өкілдері топтасқан аудандарда төрт мыңға жуық ұлттардың атымен аталған селолық кеңестер жұмыс істеген. Солардың ішінде Орталық Волга өлкесінда — 15, Батыс Сібір өлкесінде — 49, Орал облысында — 4 қазақ селолық кеңестері, ал біздің сол кездегі автономиялық республикамызда 40 неміс, 2 эстон, 2 чуваш, 6 мордва, 2 дүнген, 1 белорус, 2 болгар селолық кеңестері жұмыс істеген. Бұл жұмысты ұйымдастыру, біріншіден, ұлтшылдық сеніспеушілік пен қайшылықтардың қалдықтарын тездетіп жоюды, екіншіден, аз санды ұлттардың өкілдеріне қамқорлықты күшейтіп, мәдени және басқа мұқтаждықтарын өтеуді, үшіншіден, оларды жаңа құрылысқа араластыруды мақсат етті.

«Советскую власть из русской сделать междунациональной, близкой, понятной и родной для трудящихся масс всех республик и особенно тех, которые отстали в хозяйственном и культурном отношение», — дейдi Нығмет. «Не ослаблять борьбу на два фронта в национальном вопросе» (Власть советов// 1932.10) атты мақаласында. «Уклон великорусскому шовинизму отражает стремление отживающих классов господствующей великорусской нации вернуть себе утраченные привилегии. Отсюда опасность великорусского шовинизма, как главная опасность партии в области национального вопроса», — деп жалғастырады. Москвада аз ұлттар бөлiмiнiң меңгерушiсi бола жүрiп Нығмет осындай өткiр мақалаларын үзбей басып тұрды. Ұлттық арақатынастар мәселесiне терең бойлап бiрнеше баяндамалар жасайды.

Нұрмақовтың басқа да еңбектері жайында келесі жазбаларда

Advertisements
  1. Ansar
    Шілде 1, 2009, 15:46

    6 мордва,

    Mundai ult bolgan ba buryngy KazakhAKSR-da?

  1. No trackbacks yet.

Пікір қалдыру

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Өзгерту )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Өзгерту )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Өзгерту )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Өзгерту )

Connecting to %s

%d bloggers like this: