Қазақ блогшылары арасында арнайы жүлде-сайыстар жоқтың қасы, алайда, оларға көңіл аударылмайды деп тағы айтуға болмайды. 2007 жылы Ұлттық «Мәссаған» порталы мен Қарағандылық үкіметтік емес ұйым өздерінің жеке жүлделерінде қазақ блогшыларына арнайы номинация арнаған-тын. Жеңімпаздар – блогшы Қуаныш Мағзуов пен Асхат Еркімбай болатын. 2008 жылы Award.kz жүлдесінде «Мемлекеттік тілдегі үздік сайт» номинациясында 3-орынды иеленіп, тағы екі номинация бойынша жеңімпаз атанған блогшы – Нұрғиса Асылбеков. Ал биылғы жылы Ansar атты блогшы “Біздің ауыл” үздік блогтар жүлдесі 2009 атты жобаны ұйымдастырмақшы. Осы жоба 01.07.2009 – 20.11.2009 мерзім аралығында өтеді.

Жоба қазақ тіліндегі блогтардың мәртебесін арттыру мен олардың сапасын жоғарылатуға бағытталған. Әрине, әр блогшыға мотивация қажет және осындай жүлделер арқылы әр блогшы Қазнеттегі өз маңыздылығын сезініп қалар деген үміттеміз. Жазбалардың саны мен сапасын арттыру да – жоба мақсаттарының бірі.

Жеңімпаздар мынадай аталымдар (номинация) бойынша анықталады:

Үздік аспаздық блог

Тағам дайындау мен соған қатысты ақпаратқа арналған блогтар жүлдесі. Блог тек қана аспаздыққа арналып жазылмаса да, бірақ осы тақырыптағы жазбаларды қамтитын болса, жеңімпаз атануы мүмкін.

Үздік жалпы блог

Жан-жақты ақпаратты қамтитын блог. Арнайы таңдаған бағыты болмаса да, тұрақты түрде жаңарып тұратын, күнделікті тыныс-тіршілік жайында баяндайтын блог.

Жаңалықтар блогы

Қазақстан және шетелдік түрлі саладағы жаңалықтар жайындағы блог. Ескерте кететін жәйт, басқа ақпарат көздерінен көшіріп алу арқылы жүргізілетін блогтар сайысқа түспейді. Автор ең болмағанда өзінің ойы мен көзқарасын көрсету керек. Шет тіліндегі ақпарат құралдарының жазбаларын аударып жариялайтын блогтар  да қатыса алады (ақпарат агенттігіне сілтеме жасайтын болса).

Үздік фото-блог

Фотосуреттер мен сурет өңдеу саласына арналған блогтар.

Үздік рухани блог

Рухани және діни құндылықтарға арналған блог. Көшіріп алынған жазбаларды жариялайтын блог сайысқа түспейді (сирек ақпаратты немесе аударма жасалған жазбаларды жариялайтын блогтар жүлдеге қатыса алады).

Үздік жаңашыл блог

Қазақ тіліндегі блогтардың ішінде ерекше немесе кенжелеу дамыған туындылары мен жазбалары (үнхабар, видеокаст және скринкаст т.с.с.) бар блог.

Үздік спорт туралы блог

Спорт тақырыбына арналған блог.

Үздік тақырыптық блог

Аспаздық пен фотосуреттен басқа мәселелердің біріне арналған тақырыптық блог.

“Біздің ауылдың” арнайы жүлдесі

Бұл жүлде қандай блогқа тағайындалатыны әзірге айтылмайды. Құпия

Үздіктерді анықтаудың шарттары:

• Блогыңызды тіркеуден өтікізудің қажеті жоқ. Белсенді блог көзге бірден түсетіні анық;
• Блог үнемі жаңару мен ізденісте болуы керек. Ай сайынғы жазбалардың саны кем дегенде 6 болуы шарт;
• Егер бір аталым бойынша жалғыз ғана блог болып, бірақ шарттарға сай болмаса, ол блогқа жүлде табыс етілмейді. Жобаның мақсаты – санға емес, сапаға назар аудару.
• Жүлдеге лайықты блогта ҚР заңнамалық актілеріне қарсы келетін ақпарат жарияланбауы керек.
• Бір блогты екі адамнан артық жүргізбеуі керек.
• Бұл жүлдеге БАҚ және мемлекеттік құрылымдарға қарасты блогтар қатыса алмайды.

Қосымша

“Біздің ауыл”-ға тиесілі блогтар қатыстырылмайды.

Блогтардың үздігін анықтаған кезде әрбір блогтағы жазбалардың маңыздылығына баса назар аударылады. Жазбадағы пікір саны мен блогтың қонақтар саны есепке алынбайды. Дизайнына да көңіл бөлінбейді. Себебі, кейбір блогтарда дизайнды өзгертуге арналған функциялар жоқ.

Тағайындалатын аталымдардың ешқайсысы дауыс беру арқылы анықталмайды.

Әрбір аталым бойынша бір ғана жеңімпаз болады. Яғни, бірінші, екінші және үшінші деген орындар болмайды.

Жеңімпаз блогқа аталымы жазылған  “Үздік блог – 2009″ деген белгі беріледі және электронды түрдегі дипломмен марапатталады.

Жеңімпазға естелік сыйлық тағайындалады.

Бұл жоба авторлық жоба болғандықтан, оның авторы арнайы бір міндеттемелерді өзіне жүктемейді.

Жобаның авторы жүлдеге арналған баннерді жасаған yvision.kz-тің блогшысы Kimberly-ге үлкен алғыс білдіреді.

90-шы жылдары тіркеуде жоқ газеттердің пайда болуы – қоғамдық саяси, әлеуметтік жағдайлардың арқасы. Интеллигенцияның газеті «Альтернатива», азаматтық қозғалыстың газеті «Азат», «Аттан», «Желтоқсан», «Сұхбат», «Бірлесу», «ұлтшыл» деген айдар тағылған «Алаш», «Түркістан» (қазіргі басылыммен шатастырмаңыз). «Түркістан» орыс тілінде Прибалтикада шығып тұрды. Редакторы – Алмаз Естеков, таралымы – 5000 дана болған. «Алаш» партиясы Прибалтикада жақтастарын тауып алғаннан соң, 1990 жылы 1000 данасы бар «ХАҚ» атты орыс және қазақ тілінде шығып тұрған газет пайда болды. Сол жылдары «Желтоқсан» газеті жарыққа шығып, 1992 жылы мамыр айында тіркеуден өтті. Оның басты мақсаты – 1986 жылғы желтоқсан оқиғасының себептерін объективті түрде түсіндіру, белгісіз фактілерді жариялау, халық мүддесін қорғау еді. Бұл газеттер коммунистік режимді құлату мақсатымен шықты және бұрын Байқоңыр, Арал, Нарын, Семей полигондары туралы айтылмаған тақырыптарды қозғады.

1 қараша – блогымның туған күні! Осы екі жылдың ішінде блогымның арқасында сіздермен таныстым, ақпаратпен бөлістім, қызықты пікірлеріңізбен, көзқарастарыңызбен таныс болдым! Сіздер сияқты оқырмандардың бар болуы блогтың дамуына, жаңаруына әр кез оң әсер етеді! Сол үшін сіздерге алғысымды білдіргім келеді!

Төменде 2 жылдық статистика

24 сағат бойы жұмыс істеп тұрған жарнама мекені – Интернет. Жаңалықтық пен сараптамалық сайттарда да, жеке күнделік пен видео-сервистерде де жарнамаға кезігуге болады. Бұрындары интернет-жарнаманың негізгі пайдаланушылары кіші және орта бизнеспен айналысатын компаниялар болса, бүгінде бұл кез келген компанияның маңызды құралы. Әлемтордағы жарнама нарығы басында баннерлік жарнама мен баннерлік желілер арқылы жұмыс жасаса, интернет қолданушылар саны көбейген сайын ол дәстүрлі жарнама заңдарына бағына бастады: серіктестік бағдарламалар, мәтіндік жарнама, сапалы сайттар мен кәсіби желілік жарнама агенттіктер пайда болды.

Google мен Yandex сияқты іздеу жүйелерінің алпауыттары пайда болғаннан кейін жарнама мүмкіндіктері одан сайын кеңейді. Нарықты сегменттерге бөлу мен мақсатты аудиторияны іздеу арқылы ірі компаниялардың көбісі Әлемторды маркетингтік бағдарламаларының негізгісіне айналдырды. Ал Қазақстан Интернетінде (ҚазНет) жарнаманың бүгінгі жағдайы мен даму бағыты турасында білу үшін еліміздің ақпараттық технологиялар саласының мамандарын әңгімеге тарттық. Еліміздің Әлемтор кеңістігінде жарнама нарығы қай бағытты ұстанып келетіні жайында «Киви.кз» видео-сервисінің жасаушысы Рауан Маемиров төмендегідей пікір білдіреді: «Жарнама нарығы Қазақстанда енді-енді даму үстінде. Алайда, біздің қолданушылар қарапайым жарнаманы қанағат етер деп ойлау – дұрыс емес; олар осындай жарнаманы шетелдік сайттардан көріп, жалықты. Жергілікті компаниялар көбінде ресейлік әлеуметтік желілердегі жарнаманы сатып алуда, бірақ, өз тәжірибем көрсеткендей, бұл қымбат әрі нәтижесіз әрекет. Қолданушылар қарапайым жарнамаға баяғыда үйреніп қалды, яғни оған назар аудармайды». ҚазНет сарапшысы Шыңғыс Крайбеков осы пікірмен келісіп, жарнама нарығында алға басушылық неліктен бәсең екенін түсіндіреді: «Интернет-жарнама соңғы екі жылдың ішінде дами бастады, алайда, дағдарыстың салдарынан қазір қайта бұрынғы қалпында, әсіресе контекстті жарнама. Біздің компаниялар нарықтың бұл саласына онсыз да бірден кірген жоқ, ал көп ірі компаниялар оған асықпайды да, мысалы, мен банктердің жаранамасын көрген емеспін (ал БАҚ пен сыртқы жарнаманың негізгі жарнама берушілері – осылар)».

«ПодКАЗт.кз» жобасының авторы Иван Богураев біздегі интернет-жарнаманың дамуына не кедергі болып тұр деген сұраққа жауап беріп, интернет сегментінің өсу деңгейіне тоқталады: «Меніңше, Қазнеттегі интернет-жарнама нарығының көлемі аз, себебі Әлемторға жүйелі түрде кіретін адамдардың пайызы да тым аз. Алайда, соңғы екі жылдың ішінде интернет-қолданушылар саны біраз өсті, бұл интернеттегі жарнама көлемінің динамикалық өсуіне жағдай жасайды. Жалпы интернет сегментінің өсу деңгейі жайында айтатын болсам, өкінішке орай, Батыстан ғана емес, жақын көршіміз Ресейден де біраз қалып қойдық, бір жағынан, оны жағымды факт ретінде де қарастыруға болады, өзіміздің емес, олардың қателіктеріне қарап, үйрену. Дәл қазір қазнетте баннерлік жарнама кең қолданыста, себебі 10 жыл бұрын жарнаманың осыдан басқа түрі болған жоқ деп айтуға болады».

Біздің интернет-жарнама берушілер жарнаманың қай түрін және қалай қолданып жүргені  туралы Крайбеков мырза былай деп айтады: «Егер де контекстті жарнаманы қарастыратын болсақ, бұнда біздің ұсақ жарнама берушілеріміз қолданатын екі негізгі «ойыншы» бар: Adsense қызметін ұсынатын Гугл және Директті ұсынатын Яндекс. Осындай жарнама берушілерді сіз өзіңіздің почтаңызда немесе сұрау салу бойынша көре аласыз. Гугл мен Яндекс сіздің сұрауларыңыз бен геолокацияңызды сараптап, таргеттік (мақсатты) жарнамалық хабарламаны көрсетеді. Жарнаманың тағы бір түрі қымбаттырақ – баннерлік. Баннерлерді Қазақстанның танымал сайттарында қолданады. Көбінде осы сайттар жарнамалық орындарды жарнамалық агенттіктерге сатады, ал олар болса, сайттың бос орындарына жарнама берушілерді іздейді. Бұны қазақстандық сайт та (мысалы «Центр тяжести» сайты жарнама орындарын «New Line Media»  жарнама агенттігіне берді), шетелдік сайт та жасай алады (мысалы, Қазақстанда mail.ru сайтының жарнамасын қазір «Integrated Marketing and Trinity» агенттігі сатуда). Кейде қазақстандық интернет-жарнама шетелдік интернет қолданушысына бағытталады, мысалы, жақында CNN.com сайтында Астанада өтетін әлемдік және дәстүрлі діндер съезіне шақыратын баннер ілініп тұрды». Ал ҚазНеттегі жарнаманың соңғы үрдістері жайында Маемиров мырза төмендегідей жауап береді: «Соңғы кездері жаңа үрдіс байқалуда – танымал сайттарда акциялар мен сайыстар ұйымдастыру. Мысалы, бірқатар жергілікті интернет-дүкендер мен ірі компаниялар ресурстың бағытына байланысты сайыстар өткізіп, демеушілік ретінде сыйлықтар табыс етті. Олардың екінші реттік ұсыныстарына қарағанда, қайтарымдары жағымды болды».

Әңгімемізді қорытындылай келе, мамандарымыздан ҚазНеттегі интернет-жарнаманың болашағы жайында сұрауды жөн көрдік. Маемиров мырза жарнаманың болашағын видео-роликтермен байланыстыруда: «Әрине, баннерлік жарнама табыс әкелетінін жоққа шығармаймын, алайда, шетелдік тәжірибені қолдансақ, одан да үлкен нәтижеге қол жеткізуге болады. Шетелде, соның ішінде Ресейде де, жарнаманы креативті, есте қаларлық етіп жасауға тырысады, себебі жарнаманың өзін талқылайтын болса, ол жарнамаға ұқсамайтын болады. Мысалы, оған вирустық жарнаманы жатқызуға болады. Қазір ол көпшілікті жалықтырса да, бұл фантазия мен жарнаманы ұсыну әдісіне байланысты болып тұр. Бізде ондайды әлі байқамадым, алайда, “Сатай-фильм” киностудиясы қызықсыз жарнамалық баннердің орнына фильмнің трейлерін ұсынады, осылайша, көрерменнің оны бірден сынай алуға мүмкіндігі туады. Жарнаманың осы түріне ешкім шағымданбайды, керісінше – қуанады. Осыдан, бізде қысқа жарнамалық роликтерді жасайтын компаниялар пайда болады және олардың бағалары ірі жарнамалық агенттіктердің тура осындай қызмет көрсету түрі үшін алатын сомалардан ерекшеленіп тұрады деген болжам жасауға болады». Ал Богураев мырза контексттік жарнамаға үміт артуда: «Менің ойымша, келешекте баннерлер тек қана ірі сайттарға тікелей сатылатын болады, ал баннер алмасу желілерінің танымалдылығы төмендейді, себебі олардың контекстті жарнама атты ірі бәсекелесі бар. Әдетте, осындай жарнама мазамызды алмайды, себебі ол сайттың дизайнына сәйкестендіріліп, мәтіндік блок түрінде жасалынған. Сонымен қатар, осы мәтіндік блок беттің мәтініне орайластырып, контекстке үйлесімді хабарлама ретінде таңдалып, көрсетіледі. Мысалы, бетте автомобильдің бір моделі жайында айтылса, контекстті жарнамаға апаратын сілтеме автодүкен немесе автомобильдер туралы интернет-ресурс болмақ. Өзіміздің «PodKAZt.kz» сайтымызда біз жарнаманың екі түрін бірлесіп қолданамыз – баннердің орындарын сатамыз және контекстті жарнаманы көрсетеміз. Қазақстандық жарнама берушілер контекстті жарнама желілерін белсенді қолданбайды, бірақ бұл уақытша жағдай деген үміттеміз, қазақстандық интернет сегменті өскен сайын осы нарыққа қызығып жүрген компаниялардың базасы да өсер. Мүмкін, көптеген жарнама берушілер интернеттегі жарнаманың қаншалықты табысты екенін қазір де түсініп отырған шығар, бірақ интернетке кірушілердің пайызы қашан ұлғаятынын күтуде».

Қарап отырсаңыз, еліміздің әлемтор кеңістігінде жарнаманың дамуы интернет пайдаланушылар саны мен жарнама берушілердің белсенділігіне байланысты болып тұр. Сонымен қатар, ҚазНет ресурстарының дамуы да өз кезегінде жарнамаға оң әсерін тигізетіні сөзсіз. Ал әзірге, жарнама берушілеріміз әлемтордағы жарнаманың интерактивтілік, ақпараттылық сияқты оң жақтарын түсінсе және жарнама тұтынушыларына сапалы, ыңғайлы қызмет түрлерін көбірек ұсынса деген тілек бар.

“Қазақстан Іскері” газеті үшін

Біз апат атаулымен гипноздалғанбыз. Кейбір журналистер шектен шығып кетеді, олар «таң қаларлық», «болып көрмеген», «керемет», «ес кетерлік» деген эпитеттерді жаудыра береді. Сонысы олардың үрейге деген құмарын көрсетіп-ақ тұр. Олар суреттегі өлімді жақсы көреді. Олардың кәсібі де сол. Және олардікі дұрыс: бұл Дантенің «Тозағы», Октав Мирбоның «Азап бақшасы», Фрэнсис Бэконның суреттері сияқты тамаша. Бұл сұмдықтың арбап алғанынан ұялудың қажеті жоқ. Дж. Г. Баллард: «Зорлық – XXI ғасырдың поэзиясы».

extrait du roman “L’égoïste romantique” Frédéric Beigbeder

Қазіргі кезде баспасөз бетінде бас мақала соншалықты көп көрінбегенімен, кезінде ол жетекші жанр деп саналатын болған. Себебі ол өз алдына үлкен мақсаттар қойып, ірі мәселелерді жазады. Тек жазып қана қоймай, оларды шешудің жолдарын қарастырады. Осы жерде оның жазылу тілі мен стилі де айқындалады. Бас мақаланы жазған автор онда тек өз ойын ғана емес, жалпы ұжымның ойын да айтады.

Бас мақаланың тағы бір өзгешелігі оның публицистикалық салмағында. Мұнда журналистің мәні бар, көпшілікті қызықтыратын, оқырманды көптен толғандырып жүрген тақырыптары қозғалады.

Алайда, бас мақаланы жазуға кез келген журналистің өресі жете бермейді. Оны жазу үшін жан-жақты терең білімді, әлеуметке дұрыс бағыт бере алатын сарапшыл, шыншыл бола білу керек.

С. Садуақасұлының әрбір мақаласы өте көркем жазылған. Ең басты қасиеті сөйлемдерін сағыздай созбай, қысқа да нұсқа жаза білуінде. Ешбір босқа тұрған, басы артық сөз кездеспейді. Орынсыз қайталау мүлдем жоқ. Кез келген мақаласы тұщына, тамсана оқылады. Смағұл тіл тазалығына өте қатты көңіл бөлген. Сол кездегі баспасөзде ең қатерлі жайт – араб, парсы, орыс сөздерін орынсыз қолданып, ана тіліміздің шұбарланып жазылуы көрініс тапқаны да белгілі. Алайда, Смағұл өз кезегінде оған да тосқауыл қоя білген.

«Смағұл Садуақасұлы «Еңбекші қазаққа» 1925 жылы редактор болып келісімен, газеттің тілі де өзгеріске ұшырай бастады. Біріншіден, шығарушылар газет материалдарын қалың бұқараға түсінікті қазақ тілінде жеткізуді көздесе, екіншіден, газетті халық тілін шұбарлаудан басқа берер пайдасы күмәнды шетелдік сөздерден таза ұстауға күш салды. Редактордың ұйғарымы бойынша осы айтылған шаралар арқылы газет сол кезеңдегі қазақ өмірінің ең өзекті мәселелерін көтеріп, оларды шешудегі құралға айналуға тиіс болды» -дейді тарихшы-ғалым Мәмбет Қойгелдиев. Осындай тілге деген жанашырлықтың арқасында басылымның таралымы үш мыңнан сегіз мыңға дейін өскен.

“Арқа ақпарат” сайты бойынша

Өзінің сапалы жаңалықтарымен танымал британдық The Guardian газеті аймақтағы жаңалықтарды жариялау үшін жұмысқа блогшыларды алатын болды. Олардың жазбаларына қаламақы да төленеді (әрине, кәсіби тілшілерге қарағанда азырақ). Осылайша газет дағдарыс кезінде қаражат мәселесін шешіп, аймақтағы биліктің жұмысын назарға алмақшы.

Британдық газет елдің аймақтарына белсенді экспансия бастамақшы. Аймақтарда брендті көпшілікке тарату мақсатында Guardian Local тәжірибелік жобасы басталады. Басылымның басшылығы өз аймақтың жаңалықтарын жақсы білетіндер – желілік жазушылар деп әділ байқаған болатын, сонымен қатар, әр аймақта тілшілерді жұмысқа алғанша, блогшыларды алу қаражат жағынан тиімді.

«Бұл жоба — біздің эксперимент, біз жергілікті телеарналардың бағыты бойынша жұмыс жасауға кірісеміз. Әзірге саяси салада белсенділік танытып отырған үш қалаға тоқталдық және бұл жобаны 2010 жылы бастайтын боламыз», — деп әңгімелейді Guardian News & Media сандық контентті дамыту бөлімінің директоры Эмили Белл. Local Сара жобасының редакторы Хартли: «Біз аймақтағы жаңалықтарды сараптаған кезде жергілікті веб-сайттар мен блогтардағы ақпараттың кеңдігі мен тереңдігіне таң қалдық. Жергілікті жаңалықтарды сол жердің өзінен көрсету — журналистиканың жаңа тренді және ол шын мәнінде не болып жатқанды түсінуге көмектеседі», — деп қосады.

Ақпаратпен «ЧасКор» сайтында толығырақ танысуға болады.

Apple мен Microsoft әлеуметтік желілердің басты брендтеріне айналды: олар Infegy компаниясы өткізген 200 брендтен құралған «Social Radar Sentiment Index» рейтингінің көшбасында. Осының алдында сарапшылар түрлі бренд аттары аталған негізгі әлеуметтік ресурстардың 20 млн бетін қарастырды. Рейтинг брендтердің жағымды айтылған сөздер мен пікірталастар санына негізделген. Сандарды мына жерден көруге болады –> AdAge.com.

Apple бір айдың ішінде 900 мың рет аталса, Microsoft – 574 мың рет. Алайда, Microsoft «жағымды пікірлер» саны бойынша бірінші: 78,9%, ал Apple-дікі 74.6%.

Осы салаға қатысы жоқ Ford сегізінші орында. Оның «жағымды пікірлер» рейтингі  — 87,6%. Себебі бұл автокомпания басқаларға қарағанда АҚШтан мемлекеттік қолдау көрген емес. Мысалы, General Motors «жағымды пікірлер» бойынша тек 71,4% жинады.

Қайнар

Жаңа және дәстүрлі медианың өзара әрекеттесуі арқылы қоғамдық пікір қалайша қалыптасады?

Төмендегі иллюстрацияға назар аударыңыз.

қайнар