ЖурналистикА_БлогинГ

Ассалаумағалейкум! Міне қазақ қаріптерімен тағы да қиындық пайда болды. Туған тілінде өз ой пікіріңді жаза алмауым қандай қын? Бәлкім қазақ блогтары көбейе түскен сайын бұл мәселе де өз шешімін табар. “Көш жүре түзелер”. Гуглдың қазақ тілін енгізіуінің өзі осындай сенім ұялатады. Хош, Манхеттен!

12/10/2006

Дәл осы блог жазба қазақ тілді блоггингке жасалған алғашқы қадам. Посттың авторы – белгілі журналист, блогшы Асхат Еркімбай. Жаңа жылдың алдында Асхат ағамен онлайн, кейін оффлайн да кездесіп, сұхбаттасқанбыз. Төменде сұхбаттан үзінді.

А.Е.: Ең алғаш рет блогты Нью-Йоркта аштым. БҰҰ – ның шәкіртақысын жеңіп алған соң үш күндей Колумбия Университетінде арнайы курстарға қатыстық, соның бірі осы блогқа, жаңа медияға байланысты болды. Профессор үш минуттың ішінде сайт жасауға болатынын көрсетті. Мен ол кісіден: “Қазақша да жазуға бола ма?” деп сұрадым. Сөйтіп, сол күні кешке блог аштым. Еш қиындық болған жоқ. Бірінші рет Блогспот тұғырнамасынан аштым, себебі ол Гуглмен байланысты. 1-2 айдан соң блогспоттағы блогыма спам қаптап кетті. Онымен күресе алмағандықтан, Уордпреске көштім. Кейін уордпресті қазақшалау ісін қолға алдық қой…

Блог жайлы басқаларға түсіндірген кезде олардың реакциясы қандай еді және осыған қызуғышылық танытқандардың ойы, мақсаты не еді?

А. Е.: Америкадан келген соң бұрын жұмыс істеп жүрген газетім жабылып қалды, сосын интернетомания дертіне шалдыққан кезім ғой…Содан бір күні “Жаңаеуразияның” хабарландыруын көріп, резюмені жолдадым. Маған бұл жоба өте қызық көрінді.
Әрі бұл жобада жұмыс істесең, Прагада өтетені арнайы курсқа қатысасың деді. Сөйтіп, мен жұмысқа қабылдандым, ал жазда Прагада арнайы курс болды. Курсты американдықтар, еуропалдықтар жүргізді. Олар бұл күнде жаңамедияның аталары саналады десем артық айтқаным емес. Көп нәрсеге көзім ашылды. Келе сала, осы нәрсені қазақ жастарына жеткізуім керек деп шештім. Әуелі интернетті жақсы білетін, көзі ашық таныстарымды іздестірдім. Форумдарға «Рамсторда осылай-осылай кездесу болады деп хат жаздым». Сөйтіп алғашқы минибаркэмпке төрт-бес кісі келді: Бақытгүл, Қуаныш, Әділ, Думан, Рахат. Блог бастауды көрсеттім, сосын олар басқаларға айтты. Кейін Бақытгүлдң офисінде тағы бір семинар өткіздік. Күзде Бішкекте семинар болды… Блог жайлы басқаларға түсіндірген кезде, бірінші кезекте адамдардың қызығушылығын байқайсын. Бірақ бәрінде де: “Маған бұл не үшін қажет? Мен онда не жазамын? Менің жеке өмірім бәріне белгілі болады?” деген сұрақтар туады. Блогты тек шын ниеті барлар, Қазнетте қазақша мазмұндағы хабарларды көбейтесек дейтіндер бастады. Қазақстанның 4-5 қаласында 100-ден аса жастарға қазақ тілінде «Блог жүргізудің қыр-сыры» деген тақырыпта семинар өткіздім. Солардың тек 10 пайызы ғана әрі қарай блогты іліп әкетті, осының өзі мен үшін үлкен жетістік.Блог туралы бұрын кісілер аз білетін, бірақ бір жылдың ішінде бұл жайлы қазақ аудитория көп білетін болды. Себебі біз блог туралы айтқанда, сол жаңа медия көмегіне жүгіндік, әрі блогтың жақсы тұстарын: білімді дамытуға жәрдемдеседі, азаматтық қоғамды қалыптастырудағы құрал, қазақ тілінің әлеуетін көтерудің бір құралы ретінде таныттық..

Қазақ тілді Интернет – журналистика соңғы жылдары аз болса да дамыды ма, дамыса оған не ықпал болды, және оның болашағы қандай?

А. Е.: Қазақтілді интернет журналистика болуы үшін қазақ тілінде интернет басылымдар болуы керек. Мен әзірге таза қазақ тілінде ондай интернет басылымды көргенім жоқ. Біздегі интернет басылымдар тек газеттердің электронды көшірмесі. Сондықтан әзірге бөлек онлайн журналистика дегенді қарастырып жатқандар шамалы. Ал блогшылар – олар азаматтық журналистер. Оларды менің ойымша кәсіби журналистермен тең дәрежеде қарастыра алмаймыз. Қазақ тіліндегі интернет журналистиканың белгілері қазір блогтарда көрініс табуда. Сондықтан бұл сала дамиды деген пікірдемін. Форумдарда жүргенде ойлы, тәуелсіз пікір айтатын бірнеше дереккөзді сараптай алатын жандар баршылық. Қазақ тілі интернетте бизнес ретінде қарастырыла бастаған кезде қазақ тілінде онлайн журналистирге нағыз жұмыс табылады деп ойлаймын. Соңғы жылдары саяси ұйымдар қазақ тілді электоратқа назар аударып, қазақтар интернетте көбірек тұтына бастады. Осының өзі таяу арада қазақ тілінде интернет басылымға және онлайн
журналистерге сұраныс артатынын білдіреді.

Сіздің өмірлік принципіңіз қандай, алдағы жоспарыңыз?

Е.А.: Өмірлік принцип дейтіндей көп ұстанымдарым жоқ. Бастысы бар нәрсеммен бөліссем, ол ұлтымыздың дамуына пайдасы тиіп жатса болғаны. Алда бірнеше жобалар бар. Жаңаеуразия жобасын әрі қарай жалғастырамыз. Сосын тағы 1-2 қызықты жобаларды бастағалы жатырмыз, жеке өзіме келер болсам, осы ақпараттық технология саласын тереңірек оқып үйренуді көздеп жүрмін. Себебі біздегі бүгінгі ақпарат саясаты ескі медияның мамандарын дамытуға, олардың сапасын арттыруға пейілді емес.

Бұл сұхбаттан кейін қазақ тілді жаңа медианың болашағы бар және алдымызда(мүмкін, дәл осы жылы) қазақ тілді интернет қолданушыларды жаңа стартап-жобалар күтіп тұр деген үмітте қалдым. Ниет болса, алынбайтын асу жоқ- демекші, алға қойған мақсатқа жету үшін белсенділік пен талап бізде бар деп сенейік.
Осы жазбаны Асхат ағаның тағы бір сөзімен аяқтасам, …

«Менің ойымша, әркім өзінің қолынан келген кішкентай ісін дұрыс атқарса
болды. Бәріміздің илеп жүргеніміз бір терінің пұшпағы».